Kadınların Fikir Kütüphanesi.

Sosyal Medyada Çocuk Hakları

0

 

Sosyal Medyada Çocuk Hakları

Masum fotoğraflarınızı paylaşırken dikkat!

ANNE-BABA OLARAK SOSYAL MEDYADA ÇOCUKLARINIZIN HER ANINI YAYINLIYOR MUSUNUZ?

PEKİ, MASUM GÖRÜNEN O PAYLAŞIMLARIN GEREK YASAL AÇIDAN GEREKSE MİNİKLERİN PSİKOLOJİLERİ BAKIMINDAN BİR ÇOK RİSKİ VE SAKINCALARI BERABERİNDE GETİREBİLECEĞİNİ BİLİYOR MUSUNUZ?

Akıllı telefonlar ve sosyal medya platformları ile hayatımızın neredeyse her anını başkalarıyla paylaşma özgürlüğüne sahibiz. Neredeyiz, ne yiyoruz, nasıl eğleniyoruz, tatil anılarımız, eşimiz, çocuklarımız kısacası hayatlarımızın her anı başkaları tarafından izlenebiliyor, yorumlanabiliyor, takip ediliyor.

Bu noktada ise şu tür tartışma konuları gündeme gelmiş durumda; Çocuklara dair paylaşımlarda bir hak ihlali söz konusu mu? Henüz kendi kararını veremeyen, aile büyüklerinin kendi özel anlarına dair paylaşımları konusunda yorum yapamayan çocukların istismar edildiği söylenebilir mi? Bunda kuşkusuz, çocuklarının şirin, komik, şaşkın, eğlenceli, hatta çıplak neredeyse her anının fotoğrafını çeken ve sosyal medyada paylaşmaktan çekinmeyen anne ve babaların payı çok büyük.

Son dönemde oldukça tartışma yaratan, zaman zaman anne ve babaları karşı karşıya getiren ‘sosyal medyada çocuk paylaşımları” konusu alanında uzman iki isme danıştık; Avukat Ayşe Nur Aktürk Karayel ve Psikolojik Danışman, Çift ve Aile Terapisti/Oyun Terapisti Beyhan Özpar.

ÇOCUKLARIN FOTOĞRAFLARININ PAYLAŞILMASI DUYGUSAL VE CİNSEL İSTİSMARA GİREBİLİR

Avukat AYŞE NUR AKTÜRK KARAYEL

Sosyal medyadaki anne-babaların çocuklarının fotoğraf paylaşmaları bir istismar türü müdür? Eğer öyleyse ne tür bir istismara girdiğini açıklayabilir misiniz?

Öncelikle, çocuk tanımını ve devamında istismar tanımını yaparak söze başlamak istiyorum.

Çocuk, her bilim alanında farklı tanımlara sahiptir. Tıpta, psikolojide, hukukta, günlük dilde çocuk tanımları farklıdır.

Hukuki tanımda, çocuk ergenlik yaşı ile tanımlanmıştır. Bu tanıma göre, ”ergenlik 18 yaşının doldurulmasıyla başlar. Daha erken yaşta ergin olma durumu hariç, 18 yaşını dolduruncaya kadar her insan çocuk sayılır.

”Çocuk istismarı ise, çocuklara karşı aktif olarak giriş ile ve onların fiziksel, zihinsel, duygusal ve toplumsal gelişimlerini zedeleyen her türlü eylemdir. Tanımda sınırlayıcı bir örnekleme yapılmamıştır. Bu nedenlerle, çocuklara karşı ”şu şu fiiller istismardır” diye kesin konuşmak mümkün değildir.

Ancak istimara sebebiyet verebilir denilebilir. Aynı fiil, bazı durumlarda istismara sebebiyet verebilirken bazı durumlarda sadece sevgi göstergesi olabilir. Tıpkı bir çocuğu öpmek gibi.. Çocukların fotoğraflarının hangi tür istismara girdiğini açıklamak içinse, önce istismar türlerine değinmek gerekir.

İstismar, fiziksel, duygusal ve cinsel olmak üzere 3 çeşittir.

sosyal-medyadcocuk-hakki

Sosyal medyada fotoğraf paylaşılması, olayın özelliğine göre herhangi birine girebilir. Ama çoğunlukla bu durumlar duygusal ve cinsel istismara girebilir. Peki, kişinin sosyal medya hesabında yalnızca tanıdığı kişiler varsa, istismar açısından yine riskli mi? İstismar denilince akla, çocuğu daha önce hiç tanımayan kimseler gelmesin. Çocuk, ailesi, akrabaları, öğretmenleri, tanıdıkları tarafından da istismar edilebilir. Yani çocuğun bizzat akrabası tarafından bile istismar edilebilme ihtimali varken, hesabımda sadece tanıdıklarım var, yabancılara kapalı şeklinde bir savunma gerçekçi değildir. Zira ”niyet okuma” şeklinde bir özellik kimsede yoktur.

Kimin ne niyetle, hangi düşüncelerle çocuklara yaklaştığını bilemeyiz; bu nedenle çocukları korumak ve kollamak en başta ailenin görevidir. Yabancı olmasa bile, şayet o hesapta kötü niyetli bir kişi varsa o fotoğrafı başka mecralarda paylaşabilir, kendi telefonuna, bellek kartlarına kopyalayabilir. Bunları engelleyebilmenin bir yolu yoktur.

Çocuklarının sevimli ve çıplak fotolarını paylaşanlar bu tip fotoğrafları masum buluyorlar. Siz bunu nasıl yorumluyorsunuz?

Çocukluk doğumla başlar ve 18 yaşının bitine kadar devam eder. Bir ebeveyn, 16-17 yaşındaki çocuğun çıplak fotoğrafını sosyal medya hesaplarında paylaşmak istese, muhtemelen ebeveyn ile çocuk arasında çatışma yaşanır. Çocuk o fotoğrafın paylaşılmasına karşı çıkar ve şayet paylaşılmış ise hemen kaldırılmasını talep eder. Hukukta sıfır yaşındaki bir çocuğun hukuki korunması ile 16-17 yaşındaki çocuğun korunması arasında bir fark yoktur. Bebeklik denilen döneme ait fotoğraflar, muhtemelen yıllar sonra o kişileri rahatsız edecektir. Sosyal medya hesaplarına üye olurken başlangıçta ”kullanım koşullarını” kabul etmeniz gerekir.

Bu hesaplardan bir tanesine ait, kullanım ve hak sorumluluklar bildiriminden bir madde paylaşmak istiyorum; ”Fikri mülkiyet hakkı olan içeriği sildiğinizde, söz konusu içerik bilgisayardaki geri dönüşüm kutusunun boşaltılmasına benzer bir şekilde silinir. Ancak, silinen içeriğin makul bir zaman aralığı dahilinde yedek kopyalarda kalabileceğini kabul edersiniz. Aynı kullanım koşullarından bir madde daha eklemek istiyorum. ”Hüküm giymiş bir cinsel suçluysanız bu mecrayı kullanamayacaksınız” madde düzenleme açısından çok yerinde bir düzenleme olsa da buna ilişkin bir denetimin yapılması çok zordur.

Kişilerin sabıka kaydı istenerek üye yapılması olamayacağına göre, çocukları bu mecralarda korumak ve kollamak başta ailenin görevidir.

Unutulma hakkı”diye bir kavram var. Bu ne demek? Çocukların bu hakkı ihlal mi ediliyor?

Unutulma hakkı, internet ortamı başta olmak üzere kamunun kolayca ulaşabileceği yerde tutulan kişisel verilere yönelik olarak, belli bir süre sonra ilgili yerlerden bireylere ulaşmasının engellenmesi olarak tanımlanır. Unutulma hakkının bir diğer adı silme hakkıdır. Tekonolojik gelişmelere bağlı olarak, son yüzyılda dünyanın pek çok ülkesinde bu konuda mahkeme kararları bulunur.

TÜM ANNE-BABALAR GEREKEN ÖZELİ GÖSTERMELİ

Milli Eğitim bakanlığı’nın sosyal medya ile ilgili yayınladığı genelgeden bahseder misiniz?

Öğretmenlerin ders esnasında ve okul sınırlarında öğrencilerin fotoğraf ve videolarını paylaşmaları MEB tarafında yayınlanan bir genelge ile yasaklandı. Bu yasak nedeniyle kimi okul yönetimleri ve öğretmenler, velilerden fotoğrafın paylaşılmasına dair izin alsa da bu izin hukuka uygun değildir. Velilerden imza bile alınsa öğretmenlerin okulda iken çocukların fotoğraflarını paylaşmaları hukuka aykırıdır.

Anne-babalara yasal haklar açısından ne gibi tavsiyelerde bulunabilirsiniz?

Tüm anne ve babaların, öğretmenlerin çok iyi niyetlerle bu fotoğrafları paylaştığını biliyoruz. Bebekler, çocuklar çok sevimli, çok güzel oluyorlar. Ancak hiçbirimizin ”niyet okuma” gibi bir özelliği yok. Çocukların, mevzuatımızda ve uluslararası sözleşmelerle koruma altına alınmış pek çok hakkı vardır. Bu haklardan bazıları, beden bütünlüğü ve bedenin ve haberleşme özgürlüğünün korunması hakkı, eşit muamele görme ve ayrımcılıktan korunma hakkı, çocuğun sağlık hakkı, eğitim hakkı, zararlı yayınlara karşı korunma hakkıdır. Çocukları haklarını gözetmek, başta aile olmak üzere herkesin hakkıdır. Masum görünen fiillerin çocukların sağlığına zarar vermemesi için hepimiz gerekli özeni göstermeliyiz.

Yorumlar
Yükleniyor...